26 augustus 2026

Wilhelminakade (~1899-2002), herinneringen aan een verdwenen straat


Wilhelminakade, voor 1922.
Uitgave van J.W. de Veer te Leerdam


















Ook de Wilhelminakade, aangelegd tussen de Meent, Noordwal en spoorlijn, is een van de eerste woningbouwprojecten buiten de gesloopte stadsmuren voor glasfabriekarbeiders.

De Wilhelminakade is in elk geval vóór 1905 aangelegd, waarschijnlijk rond 1899 - als uitbreiding van de Nieuwenhuijzenstraat (zie mijn vorige blog). 

In 1899 werd namelijk een uitbreiding van de Nieuwenhuijzenstraat gerealiseerd voor 22 arbeiderswoningen. Het zou in mijn ogen goed kunnen dat dit later de Wilhelminakade werd. Maar zeker het is het niet; de straat zou uit wel 70 huisnummers gaan bestaan, even en oneven nummer tegenover elkaar. 




De Vijfheerenlanden,
1 februari 1899



















De Wilhelminakade lag direct aan het water, met daarachter het Recht van Ter Lede. Waar nu een drukke weg ligt, liep toen nog een rustig paadje.


De Leerdammer, 16 mei 1906
De hoek Meent/Wilhelminakade










































De Maasbode 18-07-1914














De Leerdammer, 3 september 1921

















Rond 1916 werden, dankzij de beschikbaarstelling van grond en materiaal door de witglasfabriek, school- en kindertuintjes aangelegd langs de Wilhelminakade. Op onderstaande foto zien we Willem de Stigter (1880-1945), onderwijzer aan de Tiendwegschool, met zijn leerlingen.



De zogenaamde "kindertuintjes" voor de Wilhelminakade




















Floralia; algemeen Nederl. advertentie-blad, betreffende tuinbouw,
bloementeelt, boomkweekerij, landbouw, veeteelt, jacht, visscherij
en fruithandel, jrg 37, 1916, no. 44, 03-11-1916

















De Leerdammer, 17 mei 1916






























































Deze foto is genomen vanaf de Stationsweg.
De huizen rechts staan aan de Wilhelminakade.
Op de achtergrond zie je de molen aan de Westwal.


























Tussen parallel aan elkaar gelegen straten Nieuwenhuizenstraat en Wilhelminakade lag een steegje, waarop de achtertuinen van de woningen uitkwamen.






De Leerdammer, 17 september 1936









De Leerdammer, 6 april 1937












De broers Van Weenen poseren in de Wilhelminakade ter gelegenheid van hun 50-jarige werkjubileum bij de glasfabriek. 


De Leerdammer, 30 september 1939























In 1939 waren er soldaten gemobiliseerd in de Nieuwenhuijzenstraat en Wilhelminakade, die zo te lezen een hartelijk onthaal hebben genoten.


De Leerdammer, 14-11-1939
De Leerdammer, 30-11-1939























Nieuwe Tielsche Courant, 23 juni 1945



















Saneringsplan Gemeente Leerdam, februari 1970, uitsnede
Kwaliteitskaart deel bebouwde kom
Regionaal Archief Zuid-Utrecht 594_120789_0001




















































Op bovenstaande kaart uit 1970 is te zien dat de Wilhelminakade bestond uit huisnummers 2-74, bij elkaar 37 adresen. De Nieuwenhuijzenstraat had 70 adresnummers. 





In 1985 worden de huizen opgeknapt. In de krant verschijnt een foto van de Wilhelminakade waar een spandoek met Blauwkade hangt, omdat er blauwe verf wordt gebruikt. 



Een mooie luchtfoto van de wijk van rond 1995-2000 is te zien in het online RAZU-archief

In 2002 werden de Wilhelminakade en de Nieuwenhuijzenstraat tegelijkertijd gesloopt. Ruim honderd woningen verdwenen daarmee uit het straatbeeld.