Posts tonen met het label kerktoren. Alle posts tonen
Posts tonen met het label kerktoren. Alle posts tonen

29 maart 2024

Over vuilnisboeren en ophalers van 'haard-asch en straat-drek' (1786 en 1900-1910)


In de krant van 1786 maken de Heeren Drossaard en Burgemeesteren van Leerdam bekend dat op 20 maart 1786 het ophalen van de haard-asch en straat-drek publiekelijk zal worden verpacht. Een voorbeeld hoe het vroeger ging.

Vanouds lag er een 'asch-hoop' net buiten de stad. Zo'n beetje op de plek van het appartementencomplex aan de Singel nu.


Deze foto werd gemaakt op het moment dat arbeiders de glasfabriek verlaten.











































"Bij het ashok treffen we de drie 'vuilnisboeren', v.l.n.r.
Andries (Dries) van der Leeden, Jas van Gent en Willem Bogerd".























Deze vuilnisboeren fungeerden ook als nachtwacht. Niet iedereen was daarvan gecharmeerd, in elk geval de heer F.W. van den Berg niet. Hij trok de geschiktheid van de vuilnisboeren als nachtwaker openlijk in twijfel na een onschuldige opsluiting in het arrestantenlokaal onderin de kerktoren.




De Leerdammer, 24-3-1900




















































Een andere bekende vuilnisboer was Cornelis van der Leeden (1837-1910). Hij had de bijnaam "Keesje de aschboer".  Hij blijkt de zoon van onze Cornelis (Kees) van der Leeden, de Waterloo-man van Leerdam over wie ik een blog schreef. 

De wereld is maar klein, zeker in oud-Leerdam. 



De Leerdammer, 12-10-1910






"Op de Westwal komen we de 'stadswerkers' tegen, die graag even
voor de fotograaf poseren. Links waren eens de stadsmuur en de gracht".
Helemaal rechts een stukje van de winkel in koloniale waren
van de familie Kruijt

















Bronnen:


  • Leerdam in oude ansichten, deel 1 - F.L. Blom
  • Leerdam in oude anscichten, deel 2, T.A. Blom, foto 63
  • De Leerdammer, 24-3-1900 en 12-10-1910
  • Rotterdamsche Courant, 16-3-1786

26 maart 2024

Bevrijding uit de kerktoren (1911)

De zondagavond in Leerdam was allesbehalve rustig op 25 juni 1911.

De klokken van de oude kerktoren hadden de naderende nacht aangekondigd. Veel arbeiders slapen al bij het vallen van de avond; morgenochtend moeten zij weer vroeg naar de fabriek. Maar deze avond is het anders. Nog veel mensen zijn op de been. Er hangt spanning in de lucht.

Er waren opstootjes geweest. Twee dronken arrestanten zijn onder veel protest door de politie opgesloten in de arrestantenlokalen onderin de kerktoren. 

Uitsnede,
fotograaf Eduward Donkersloot uit Gorinchem











Links achter het ijzeren hek:
het steegje naar de kerktoren (Achter de Kerk)
















Dan ineens, rond half 10, worden de lantaarns rond de kerktoren uitgedraaid. 

Het wordt donker.

In het smalle steegje tussen de Grote Kerk en de Fonteinstraat was een zware ijzeren paal in een houder bevestigd om te voorkomen dat er zomaar voertuigen in kunnen rijden. Deze paal wordt uit de houder gehaald. Men sjouwt de paal weg. In optocht loopt het publiek erachter. 

Ze zingen: 'In naam van Oranje, doe open de poort!'. 

Er klinken zware dreunen. Gekraak. De oude torendeur wordt open geramd.

De grendels van de gevangenislokalen worden geopend. De dronkaards zijn vrij. Luid 'hoera'- geroep galmt door de straten.
























Als de politie eindelijk arriveert, is het kwaad al geschied: de vogels gevlogen.

De avond bewaart haar geheimen onder de dekmantel van de duisternis.


De Leerdammer, 28-6-1911

















De Vijfheerenlanden, 28-6-1911




Bronnen:

  • De Leerdammer, 28-6-1911
  • De Vijfheerenlanden, 28-6-1911
  • Facebook pagina Oud-Leerdam (foto's)