Oude krantenberichten en -advertenties zijn kleine spiegels naar het verleden. Niet alleen gebeurtenissen worden zichtbaar, maar ook de taal, het dagelijks leven en de economische werkelijkheid van hun tijd.
Zo ook in deze 17e-eeuwse verkoopadvertentie uit Leerdam.
 |
| Courante uyt Italien, Duytslandt 14-3-1665 |
"Floris Iansz. van Middelkoop, wonende binnen der Stede
Leerdam,
is van meninge aen de meest daer voor biedende te verkoopen een nieuwe en wel
beneringde Grut-molen met 3 paer Steenen, neffens een seer bequaem Huys,
Schuere, Bergh en Stallinghe voor de Paerden, als oock een bequaem Hof, alles
aen den anderen gelegen binnen de voorsz. Stede, in de korte Kerck-straet; waer van de verkopinge by in-settinge en verhoginge sal
geschieden op den 1 April toe-komende 1665. Nieuwestijl, binnen der voorszeide
Stede. Doch die middeler-wijl den voorszeide Molen met sijn toe-behooren, als
mede het Huys en voor-der gevolgh uyt die hant begeert te kopen, die koonen hun
addressere aende voor-noemde Middel-koop, wonende in de voorszijde Huysinge, sal
van alles goede onderrichtinge ontvangen."
De inhoud van de advertentie is ongeveer zo:
Floris Janszn. van Middelkoop, wonende in de stad Leerdam, is
voornemens aan de hoogste bieder te verkopen:
- een
nieuwe en goed uitgeruste grutmolen met drie paar maalstenen;
- een
geschikt woonhuis;
- schuur,
berging/hooiberg en paardenstallen;
- en
een hof/tuin.
Alles ligt bij elkaar binnen Leerdam, aan de Korte Kerkstraat (waarmee destijds de Fonteinstraat werd aangeduid). De openbare verkoop
bij opbod zal plaatsvinden op 1 april 1665. Wie echter vóór die tijd de molen
met toebehoren, alsmede het huis en verdere eigendommen, uit de hand wil kopen,
kan zich wenden tot Floris van Middelkoop; daar zal men alle gewenste
inlichtingen ontvangen.
Wie in een 17e-eeuwse krant "nieuwe stijl" leest, kijkt eigenlijk naar een vroege datumcorrectie. Europa gebruikte namelijk nog niet overal dezelfde kalender, waardoor nieuws soms wel tien dagen uit de pas liep. De zogenaamde "oude stijl" was de Juliaanse kalender; de "nieuwe stijl" de Gregoriaanse kalender, ingevoerd door paus Gregorius XIII in 1582. Zoals meer prostantse gebieden, hield Leerdam het nog lang bij het oude Juliaanse systeem en ging pas in 1700 over op de nieuwe kalender.
In het boek Leven binnen de Leerdammer Vrijheid, stadswandeling in de 17e eeuw van Dick Haagsman komen we Floris Janszn. van Middelcoop tegen.
Hij blijkt schepen van de stad te zijn en woont in de (Lange) Kerkstraat. Daarnaast is hij eigenaar van het huis op de hoek van de Dwarsstraat (de huidige Fonteinstraat) en de Bergstraat. De grutterij was halverwege de Korte Kerkstraat/Dwarsstraat (nu Fonteinstraat) gevestigd. Bij deze grutterij bevond zich een grutmolen/rosmolen, die door paarden kon worden aangedreven wanneer er onvoldoende wind was om de korenmolen te laten draaien. Naast de grutterij staat brouwerij Het Vosken, die eveneens een periode zijn eigendom was.
 |
Bron: Het Leven 20-6-1911 Objectnr. KOG-AA-1-45-158 Rijksmuseum |
Bron:
Haagsman, Dick, Leven binnen de Leerdammer Vrijheid, stadswandeling in de 17e eeuw, 2e verbeterde druk (2022), pag. 266, 296, 298.
