De gevelsteen aan de Noordwal (1709-1965)

 

Meer dan twee eeuwen lang stond aan de Noordwal, op de hoek met de Vinkenbuurt en vlak achter de korenmolen, een karakteristiek pand. Mogelijk betrof het een voormalige boerderij.

Boven de dubbele deur prijkte 255 jaar lang een gevelsteen met de inscriptie:

“Als Godt werckt, wie salt keere"

Bron: Reg. Archief Dordrecht, 1930-1939, inv.nr.  552_313608

Bron: beeldbank HVL

De zin “Als Godt werckt, wie sal ’t keere?” verwijst duidelijk naar een Bijbelse gedachte en is te begrijpen als een parafrase van Jesaja 43:13, waarvan de strekking luidt: “Ik werk, en wie zal het keren?” In de Statenvertaling, die in die tijd standaard was in de Nederlanden, komt deze formulering voor in een vorm die sterk lijkt op de uitdrukking. 

De zin is dus geen letterlijk Bijbelcitaat, maar een vrij weergegeven spreuk die de kern van het vers samenvat: de overtuiging dat Gods handelen "onweerstandelijk" is en door niemand kan worden tegengehouden. Dergelijke deviezen waren in die tijd heel gebruikelijk en verschenen bijvoorbeeld op gevelstenen, in wapenspreuken en in religieuze teksten.

Als huisarts Cornelis Voogd (1886-1915) bij de opening van het ziekenhuis in 1930 zijn speech houdt, noemt hij de gevelspreuk. Deze had op hem indruk gemaakt en was een grote stimulans voor hem om de zorgelijke situatie voor de zieke armen in de stegen van Leerdam te verbeteren. 

De Leerdammer 28 mei 1930

Jammer genoeg kon ik over het pand weinig vinden. Behalve dan dat de museumconservator van 't Poorthuis de gevelsteen in twee columns noemt. Rond 1965 werd het pand aan de Noordwal namelijk gesloopt en de steen geschonken aan de gemeentelijke historische collectie. 

De Gecombineerde 20-3-1965

De Gecombineerde, 24-4-1965

Ik vermoed dat op de plek van de 18e eeuwse boerderij in 1965 de garage van (Thijs) Kuik werd gerealiseerd, hij was ook eigenaar van de benzinepomp net voor de Lingebrug. 

Het adres Noordwal 2 wordt dan gebruikt. (Op de foto van het oude pand, hierboven, gemaakt in de jaren '30, lijkt een huisnummer '124' te staan). 

De Gecombineerde, 29 januari 1966

Bron: Facebookpagina Oud-Leerdam

In 1983 werd garage Kuik gesloopt, zie deze link

De hoek Noordwal en Vinkenbuurt ziet er inmiddels heel anders uit. Alle oude pandjes zijn gesloopt en er is geen spoor meer te vinden van het vroeg-18e-eeuwse huis. 

Bron: Facebook-pagina Oud-Leerdam

 Wanneer tijt is heengegaen, wie roept haer terug?