2 maart 2026

De Leerdamse 'Oudheidkamer'


"Oud-Leerdam hoort in de Oudheidkamer". 

Onder deze titel vulde 'Van Ter Leede' (ik vermoed een pseudoniem van F.L. Blom?) regelmatig een krantencolumn. Er staan interessante wetenswaardigheden in over de geschiedenis van Leerdam en het ontstaan van museum 't Poorthuys. 

Ik verzamelde er een aantal hieronder:


________________


Ter inspiratie werd een bezoek gebracht aan het museum van Den Briel, waar waardevolle ideeën werden opgedaan voor de verdere inrichting en presentatie. Inmiddels stelde de gemeenteraad een krediet beschikbaar voor de aanschaf van twee prentenvitrines, waarmee de collectie beter getoond kan worden.

Onder de nieuwe aanwinsten bevonden zich onder meer het feestprogramma van het nationale feest van 1 april 1872 en een brandweerstaf met het opschrift ‘Hoofdman voor Schaik’. Ook werd een grote stenen kogel aan de verzameling toegevoegd. Daarnaast kwamen er materialen van de vooroorlogse luchtbescherming binnen - zoals gasmaskers en noodlantaarns - evenals twee pistolen uit omstreeks 1800, twee schermdegens en een schermkap.

Verder ontving men een naamplaatje van F.T. Maijwald, loodgieter, twee foto’s van de Leerdamse stoomboten, een militair zakboekje uit 1879 en een boekje gewijd aan Leerdamse bijnamen.


De Gecombineerde 11-4-1959




De nieuwe aanwinsten omvatten een gevarieerde verzameling. Zo werd een oude kruik toegevoegd, opgegraven in de nabijheid van het eerste kasteel van de heer Van Te Leede, ter hoogte van hoeve Bouwlust. Daarnaast ontving men twee delen van Historie der Nederlandtsche Oorlogen van Pieter Bor, evenals een kerkboekje uit 1683 met de psalmen van Datheen en een herdenkingsboek ter gelegenheid van het 25-jarig regeringsjubileum van Willem III.

Ook op het gebied van gebruiksvoorwerpen waren er aanvullingen: een vuurhaak, hangijzer en blaaspijp, een klontenschaar en twee vuurtesten voor stoven. Uit de periode 1940-1945 kwamen zogenoemde illegale bladen binnen. Verder werden pijpenkoppen geschonken die tijdens de restauratie van de Hervormde Kerk zijn gevonden, evenals distributiebonnen uit 1918 en 1945. Bijzonder zijn ook een legitimatiebewijs van de Bijzondere Vrijwillige Landstorm en een ontslagbewijs uit de tijd dat de BVL door de Duitsers werd opgeheven. Daarnaast werd een programmaboekje ontvangen van het 24-jarig jubileum van de jongelingsvereniging Agur.

Het fotoarchief werd verrijkt met opnamen van de door militairen aangelegde brug over de Linge uit de periode 1914-1918 en een eersteklas-foto van de openbare Mulo.

Verder kwamen binnen: een herdenkingsbordje uit 1939 ter gelegenheid van de geboorte van Beatrix, een stenen kogel opgegraven in de Bergstraat, een oude uitgave van De Nieuwe Leerdammer en een aantal buitenlandse munten uit Gorinchem. Ook werd een feestgids uit 1936 van De Bazuin toegevoegd, evenals het reglement van de Wilhelminavereniging d.d. 18 mei 1911. Uit kerkelijke kring ontving men een herinneringsboekje ter gelegenheid van het doen van belijdenis in 1850 in de Hervormde Kerk, en een bundel Kroningsliederen, samengesteld door J.H. Geijs uit Acquoy. Eveneens vermeldenswaard is een tekstboekje met toespraken uit 1904 over het belang van de oprichting van een hervormde school, die uiteindelijk in 1913 werd gerealiseerd als de Julianaschool.

Tot de verdere aanwinsten behoort een feestprogramma van 17 september 1913, toen in het kader van de festiviteiten een historische optocht werd gehouden. Ook werd een proefschrift over Spinoza van dr. J. Severijn aan de collectie toegevoegd.

Daarnaast werd de Oudheidkamer getipt over het bestaan van een kunstwerk van Jan Weissenbruch, voorstellende de Steigerpoort van Leerdam. Kennelijk was dit werk nog niet bekend bij de Vrienden van Oud-Leerdam.

In de column wordt bovendien aandacht besteed aan de arend op het vaandel van de muziekvereniging Kunstliefde en Vriendschap. Deze was afkomstig van suikerbakker Arend van Wijk, die grote belangstelling had voor deze vereniging.


De Oudheidkamer zelf - een ruimte in het raadhuis aan de Kerkstraat - werd opgesteld tijdens de eerste avond van de zogenoemde Herfstactie, waarbij winkeliers in de Leerdamse binnenstad gezamenlijk een actie organiseerden.




De Gecombineerde 18-7-1959
De Gecombineerde 27-10-1959














































































De Gecombineerde 6-8-1960
De Gecombineerde 22-10-1960






























































De Gecombineerde 21-1-1961
De Gecombineerde 11-2-1961































































De Gecombineerde 2-2-1961
De Gecombineerde 18-3-1961



































































De Gecombineerde 15-4-1961
De Gecombineerde 1-8-1961

























































Columns uit 1962:


De Gecombineerde 11-1-1962
De Gecombineerde 3-11-1962























































Columns uit 1963:



De Gecombineerde 17-8-1963
De Gecombineerde 2-11-1963































































Columns uit 1964, het jaar dat museum 't Poorthuys gerealiseerd werd:




De Gecombineerde 4-1-1964
De Gecombineerde 15-2-1964












































De Gecombineerde 4-4-1964
De Gecombineerde 25-4-1964


















































De Gecombineerde 9-5-1964

De Gecombineerde 1-8-1964






































 





















De Gecombineerde 8-8-1964
De Gecombineerde 22-8-1964


































Geen opmerkingen:

Een reactie posten